درمان دندان های شیری و پرسش های رایج مرتبط با آن
اين كار را توصيه نمي كنيم. عفونت دندانهاي شيري مي تواند بدون آنكه شما متوجه باشيد جوانه دندان دايمي پنهان زير خود را متاثر كند و موجب تغيير در شكل، رنگ، يا مسير رويش آن شود. به علاوه پوسيدگي يك بيماري ميكروبي و قابل سرايت به دندانهاي مجاور است. لذا در بازه سني كه دندانهاي شيري و دايمي همزمان در دهان وجود دارند، مي تواند به دندانهاي دايمي نيز منتقل شود.
داروهاي مسكن يا ضد درد در كنترل درد دنداني اثر موقتي دارند اما درمان قطعي محسوب نمي شوند. رفع هميشگي درد تنها به دو روش كشيدن و يا درمان دندان شيري كه شامل ترميم و يا درمان ريشه است ممكن ميباشد. كشيدن دندان در مواردي توصيه مي شود كه دندان دردناك شانس معقولي براي پاسخگويي به درمان نداشته باشد. در ساير شرايط، همواره درمان گزينه انتخابي است.
تنها راه توقف پيشرفت پوسيدگي فعال، درمان و حذف آن است. اما رعايت بهداشت و رژيم غذايي مناسب سرعت اين پيشرفت را كاهش مي دهند. برخي تركيبات نظير فلورايد و ماده اي با نام اختصاري ACP- وجود دارند كه مي توان با تجويز دندانپزشك به كار برد و سرعت پيشرفت پوسيدگي را كاهش داد CPP كه البته به هيچ وجه جايگزين كاملي براي درمان قطعي نخواهد بود.
درمان ها را جهت تفهيم بهتر در سه دسته قرار مي دهيم. درمانهاي پيشگيري كه جهت ممانعت از بروز پوسيدگي انجام مي شوند و به طور شايع شامل فلورايدتراپي و قرار دادن شيارپوش مي باشند.( به فايل پيشگيري مراجعه بفرماييد) درمانهاي پس از بروز پوسيدگي كه شامل انواع ترميم ها، درمان ريشه (عصب كشي) و روكش دندان مي باشد درمان هاي پس از كشيدن دندان كه شامل فضانگهدارها و پلاكهاي دنداني -دندان مصنوعي جايگزين دندان هاي كشيده شده- مي باشند.
همين كه به او بگوييد براي نشان دادن دندان ها نزد دندانپزشك مي رويد كفايت مي كند. شرح دادن تزريق بيحسي، تراش دندان، و تجربيات قبلي شما از دندانپزشكي اضطراب كودك را بالا مي برد. وعده جايزه و يا بردن به گردش و تفريح به او ندهيد زيرا اين اقدامات ، همچنين براي مراجعه به دندانپزشك او را مستحق ، سبب مي شود كودك تصور كند اقدام هولناكي در راهست به حدي كه تحمل كردن آن دريافت پاداش مي كند!
بسته به شرايط دهاني و ميزان خطر پوسيدگي در دندانهاي فرزند شما، ممكن است دندانپزشك در معاينات دوره اي جهت بررسي كامل سلامت تمامي سطوح دندان درخواست راديوگرافي بدهد زيرا سطوح بين دنداني بهم چسبيده در معاينه داخل دهاني قابل ديدن نيستند. همچنين راديوگرافيها امكان بررسي ريشه دندانهاي شيري و وضعيت جوانه دندانهاي دايمي را فراهم مي آورد كه داخل استخوان قرار گرفته اند و در معاينه باليني قابل رويت نيستند. راديوگرافيها در درمان هاي پيشگيري ضرورت ندارند اما بسته به مورد در موارد ترميم، درمان ريشه، و حتي كشيدن توصيه مي شوند.
اشعه دريافت شده از راديوگرافيهاي دنداني بسيار ناچيز است و در صورت تجويز، سودمندي تشخيصي و درماني حاصل از آن بسيار بيشتر از ميزان اشعه ناچيز دريافتي خواهد بود. البته لازم به ذكرست كه جهت به حداقل رساندن اشعه دريافتي بيمار، مي توان از پوششهاي سربي پوشاننده بدن استفاده كرد كه در مراكز معتبر راديولوژي يافت ميشوند.
درمان هاي پيشگيري و برخي ترميم هاي سطحي بدون نياز به بي حسي انجام مي شوند. كشيدن دندانهاي لق نيز گاه بدون آمپول و تنها با استفاده از ژل يا اسپري بي حسي سطحي قابل انجام است. قالبگيري و چسباندن فضانگهدارها نيز نيازي به بيحسي ندارد.
در اعمالي كه نيازمند تزريق هستند، در نهايت همان آمپول بزرگسالان استفاده مي شود؛ اما قبل از آن ژل يا اسپري بيحسي سطحي در مخاط محل تزريق قرار مي گيرد كه ناراحتي حين ورود سوزن را كاهش دهد. اما قسمت مهم قضيه كه بر همكاري كودك اثرگذارست بعد رواني مساله است. نبايد در برابر كودك و حين يا قبل تزريق از لفظ آمپول يا سوزن استفاده شود و يا آمپول در معرض ديد كودك قرار گيرد. اين امر را به دندانپزشك بسپاريد. هيچ توضيحي در اين رابطه به فرزندتان ندهيد و حين درمان از او نخواهيد كه چشمانش را ببندد. اگر فرزندتان در منزل از شما توضيحي خواست، شما از او بخواهيد كه سوالاتش را از دندانپزشك خود بپرسد. دندانپزشك امور را با توضيحات مناسب به كودك و انتخاب زاويه مناسب تزريق به منظور عدم رويت سرنگ ميسر خواهد نمود. مورد ديگري كه لازم است حتما مد نظر قرار گيرد اين است كه حتي اگر فرزند شما تزريق بيحسي را در جلسه اول بدون آگاهي از آن و بدون ناراحتي پشت سر بگذارد، شما به هيچ عنوان نبايد در منزل او را از اين ماجرا آگاه كنيد و حتي او را به خاطر شجاعتش تحسين كنيد. زيرا اطلاع فرزندتان از اين مساله مي تواند سبب شود كه در جلسه بعدي درمان ترس از تزريق مجدد همكاري اورا جهت درمان از بين برده و به صحبتهاي دندانپزشك خود اعتماد نكند.
براي بازسازي ساختار دندان شيري مي توان از مواد ترميمي همرنگ دندان كه داراي انواع گسترده اي هستند، مواد غيرهمرنگ دندان يا آمالگام، و يا روكش دندان شيري استفاده كرد.
امروزه مواد همرنگ ترميم دندانها خواص بهبوديافته اي دارند و در ترميم هاي كوچك و متوسط به خوبي عمل مي كنند. اما همچنان در ترميمهاي وسيع به خصوص ترميمهاي نواحي زيرلثه و با دسترسي ضعيف، شاهد دوام بيشتر ترميمهاي غيرهمرنگ (آمالگام) هستيم.
ماده ترميمي آمالگام حاوي جيوه است. لذا ترميم و دفع اضافات آن پس از كار بايد با رعايت دقيق اصول محيط زيست انجام شود. همچنين بايد دقت كرد كه ذرات تصادفا بلعيده نشوند. اما پس از آنكه جيوه اضافه خارج و ترميم در دهان سفت شد، جيوه اي از سطح ترميم آزاد نمي گردد و آسيبي به بدن فرد داراي ترميم نميرساند. در واقع خطر عمده ترميم آمالگام متوجه تيم درماني و محيط زيست است كه با جمع آوري و دفع مناسب قابل پيشگيري مي باشد.
روكش هاي دنداني كودكان استحكام بيشتري نسبت به انواع ترميمها دارند و به علت آنكه تمام سطوح دنداني را مي پوشانند، خطر بروز پوسيدگي مجدد و نياز به ترميم هاي مكرر را به ويژه در كودكان در معرض خطر بالاي پوسيدگي به حداقل مي رسانند. لذا در پوسيدگيهاي وسيع و دندانهايي كه پس از درمان عصب كشي ساختمان آنها ضعيف شده است ارجح هستند.
درحال حاضر شايعترين نوع روكش هاي دندانهاي شيري روكشهاي استيل هستند كه از لحاظ دوام و سرعت عمل حين گذاشتن برتري دارند. برخي والدين و كودكان رنگ ظاهري اين روكش ها را نامطلوب ميدانند. انواعي از روكش ها وجود دارند كه سطوح در معرض ديد و يا تمام آنها سفيدرنگ است و مشكل زيبايي را حل ميكند. البته مطالعات هنوز در رابطه با دوام و استحكام اين انواع روكش ها به اندازه روكش هاي استيل اتفاق نظر ندارند. همچنين اين انواع روكش نسبت به روكش هاي استيل هزينه بيشتري دارند و درحال حاضر به دو علت ذكر شده -حداقل در كشور ما- كمتر مورد استقبال والدين و دندانپزشكان قرار گرفته اند
هيچ چيز غير ممكن نيست! اما در مواردي اين كار مي تواند سبب آسيب غيرضروري نظير تراش اضافه ساختار دندان و يا تبديل يك ترميم به درمان ريشه شود. لذا بسته به مورد و وضعيت دندان و مشكلي كه دندان دارد، ممكن است دندانپزشك اين كار را تاييد كرده و يا شما را از آن منع نمايد.
بله. تكامل عصب و ريشه دندان شيري قبل از تولد فرزندتان آغاز شده و تا مدتي بعد از رويش ادامه مي يابد . تحليل ريشه و عصب داخل آن آغاز مي شود. به همين علت اگر ،با نزديك شدن به سن ريزش هر دندان دندان در زمان صحيح و خودبه خود بيفتد شما ريشه اي نخواهيد ديد؛ اما اگر قبل از اين زمان پوسيدگي رخ دهد مي تواند به درمان ريشه يا عصب كشي منجر شود.
در دندان هاي شيري دو نوع درمان ريشه وجود دارد كه از لحاظ ميزان تخليه عصب دنداني با يكديگر متفاوت هستند. به طور كلي علي رغم برخي شباهت ها، هر دو نوع عصب كشي در دندان هاي شيري روش و مواد مختص خود را مي طلبند كه با دندان هاي دايمي مقداري متفاوت است.
بله. ليكن توجه داشته باشيد درحال حاضر امكان درمان با ليزر در مراكز محدودي فراهم است و شرايط خاصي دارد. درمان با ليزر نياز به تراش دندان با توربين دندانپزشكي را حذف كامل نمي كند و تكميل تراش نهايي با توربين ضرورت دارد. همچنين در صورتي كه نياز درماني فراتر از ترميم باشد بيحسي ضرورت پيدا مي كند. متاسفانه اين تصور براي بسياري از مراجعين وجود دارد كه دستگاه مولد نور آبي كه براي سفت كردن ترميم هاي همرنگ استفاده مي شود همان دستگاه ليزر است كه خلاف واقع مي باشد. ايراد بزرگي كه متوجه درمان با ليزر است زمانبر بودن آن به ميزان چند برابر يك درمان عادي است كه براي كودك خسته كننده بوده و احتمال عدم همكاري را افزايش مي دهد.
تمام تلاش دندانپزشك كودك بر آن است كه تاجاي ممكن ارتباط موثري با كودك برقرار كرده و با تكنيكهاي هدايت رفتاري بر اساس اصول روانشناسي يك درمان مطلوب با حداقل اضطراب كودك و والدين را به انجام برساند. اما در مواردي ممكن است به دلايلي از جمله سن بسيار كم، كم توانيهاي ذهني و جسمي، شرايط سلامت بدن، و يا ويژگيهاي رفتاري فرزندتان اين امر ميسر نگردد كه تشخيص آن توسط دندانپزشك متخصص كودكان صورت گرفته و به شما اعلام خواهد شد كه لازم است درمان فرزندتان تحت بيهوشي عمومي و يا آرامبخشي انجام بگيرد. (به فايل بيهوشي مراجعه بفرماييد)
لفظ آرامبخشي دارويي در كودكان از داروهاي خوراكي با دوز پايين تا خواب عميق متغير است. ممكن است با توجه به شريط فرزند شما (سن، ميزان همكاري، سلامت بدني، تعداد دندان هاي خراب، و نوع درمان انتخابي) هريك از اين موارد و يا بيهوشي عمومي به شما پيشنهاد شود اما اين تصور كه عوارض يا خطرات احتمالي آرامبخشي عميق كمتر از بيهوشي كامل است صحيح نيست. لذا بهترست اجازه بدهيد متخصص بيهوشي و متخصص دندانپزشكي كودكان گزينه اصلح را انتخاب كنند و اصراري بر تغيير آن به سليقه شخصي نداشته باشيد. ( به فايل بيهوشي مراجعه بفرماييد)
اگر اين گزينه توسط دندانپزشك متخصص كودكان مورداعتماد و پس از معاينه و آزمايشات لازم توسط متخصص بيهوشي به شما پيشنهاد شود، درصد عوارض و خطرات احتمالي آن از خطرات و عوارض احتمالي درمان بدون آرامبخشي و بيهوشي كمتر است.
وجود درد در كودكان به اندازه بزرگسالان قابل اعتماد نيست و ارتباط مستقيمي با درمان مورد نياز ندارد. آنچه در تصميم گيري براي ترميم يا درمان عصب تعيين كننده است عمق پوسيدگي مي باشد و نه وسعت سطحي آن كه با چشم ديده مي شود. خكچنين از آنجا كه بافت سخت دندانهاي شيري بسيار نازكتر از دندانهاي دائمي است، به فاصله كوتاهتري پس از بروز پوسيدگي عصب دندان درگير مي شود.
اين مورد، از عوارض بسيار نادر درماني است و احتمال وقوع آن بسيار بسيار كمتر از آن است كه در صورت بدون درمان رها كردن دندان شيري ممكن است رخ دهد.
بله، به علت شرايط بافتي بدن كودكان احتمال بروز آبسه هاي دنداني و انتشار عفونت نسبت به بزرگسالان بيشتر است و در اين صورت مداخله اورژانسي ضرورت مي يابد.
بله. دندان قروچه مي تواند علل دنداني داشته باشد؛ به طور مثال دندان درد و يا بسته نشدن صحيح دهان به علت تماس هاي نامناسب دنداني. اين موارد با مراجعه به دندانپزشك قابل تشخيص و رفع مي باشند. در صورتي كه عامل دهاني براي دندان قروچه پيدا نشود، احتمالات بعدي مشكلات روحي نظير اضطراب كودك و همچنين اختلالات گوارشي هستند كه در مراجعه به مشاور كودك و پزشك مشخص مي شوند.
ممكن است دندان جايگزين در مسير نادرستي رويش پيدا كند و حتي به صورت نهفته در فك باقي بماند. (به فايل فضانگهدارها مراجعه بفرماييد)
خير! ممكن است فرزند شما به دلايل متعدد در آينده نياز به ارتودنسي پيدا كند اما درمانهاي پيشگيري از جمله فضانگهدارها دوره درمان احتمالي ارتودنسي در آينده را كاهش داده و موجب رسيدن به نتايج بهتري مي شوند.(به فايل فضانگهدارها مراجعه فرماييد)
در مرحله دندان هاي شيري و همچنين دوره مختلط- يعني زمانيكه دندانهاي شيري و دايمي همزمان در سال است) اعمال ارتودنسي جنبه پيشگيري كننده ١٣ تا ٦ دهان وجود دارند ( به طور معمول شامل سنين دارند؛ مثل فضانگهدارها و يا دستگاههايي كه به تحريك رشد فكي كمك مي كنند؛ گاه نيز به منظور پيشگيري، ممكن است كشيدن زودهنگام برخي دندان ها توصيه شود. اما ارتودنسي به معناي رايج ميان مردم كه شامل گذاشتن براكت و سيم ( قطعات فلزي كه روي دندان ميچسبند و با سيم به هم وصل مي شوند) معمولا پس از رويش كامل دندان هاي دايمي صورت مي گيرد. مراجعات منظم دندانپزشكي كمك مي كند كه در صورت لزوم اقدامات پيشگيري را انجام داده و در زمان مناسب جهت درمان ارتودنسي اقدام فرماييد.